40,00 zł
Wstęp: Różnicowanie cech dystynktywnych
Praca nad percepcją wzrokową i usprawnieniem analizatora wzrokowego przebiega według uniwersalnego schematu:
1. praca na konkretach
2. praca na obrazkach
3. praca na materiale literopodobnym
4. praca na literach z cechami dystynktywnymi.
Nasze ponad 30-letnie doświadczenia wskazują na fakt, iż przerobienie pierwszych trzech etapów ćwiczeń nie gwarantuje automatycznego, prawidłowego różnicowania liter z cechami dystynktywnymi. Dlatego czwartemu etapowi należy poświęcić szczególną uwagę i różnicowanie z tego zakresu doprowadzić do perfekcji przed rozpoczęciem przez dziecko obowiązku szkolnego, czyli przed 7. rokiem życia. Gwarantuje to, iż problemy dyslektyczne typu wzrokowego u dziecka nie wystąpią.
Zasada pracy nad cechami dystynktywnymi najczęściej mylonych liter języka polskiego jest taka sama jak w przypadku pracy logopedycznej nad głoskami opozycyjnymi1. Na początku należy zapoznać dziecko z obrazem graficznym i sposobem zapisu konkretnej opozycji literowej mylonej przez dziecko i wymagającej ćwiczenia. Ważne jest, by już na samym początku pracy nad różnicowaniem liter z cechami dystynktywnymi jako pierwszy etap wprowadzić znak graficzny litery w postaci drukowanej małej i dużej oraz pisanej małej i dużej. Następnie w celu lepszego zapamiętania obrazu graficznego litery, konieczne jest samodzielne zapisywanie przez dziecko mylonych liter w postaci pisanej, najpierw po śladzie, a potem samodzielnie, co wpłynie również korzystnie na sprawność grafomotoryczną ręki i odczytywanie w izolacji zapisanych ćwiczonych liter. Najważniejszym jednak etapem pracy nad różnicowaniem mylonych liter jest uporządkowane, linearne odczytywanie sylab i połączeń literowych zawierających litery opozycyjne różniące się tylko jedną cechą dystynktywną. Ostatnim etapem jest utrwalenie różnicowania liter opozycyjnych na materiale wyrazowym i zdaniowym. W naszym poradnikach nie został umieszczony materiał zdaniowy, ponieważ ćwiczenia można prowadzić z wykorzystaniem wszystkich dostępnych tekstów przeznaczonych do czytania przez dzieci. Zaproponowane przez nas ćwiczenia adresowane są głównie do lewej półkuli mózgowej, dlatego muszą być rzetelnie uporządkowane, a w celu zautomatyzowania wymagają wielokrotnych powtórzeń.
Reasumując, etapy pracy nad literami z cechami dystynktywnymi są następujące:
1. Zapoznanie dziecka z obrazem graficznym ćwiczonych liter i sposobem ich zapisu.
2. Zapisywanie przez dziecko ćwiczonych liter najpierw po śladzie, a następnie samodzielnie.
3. Odczytywanie w izolacji ćwiczonych liter.
4. Odczytywanie przez dziecko sylab i połączeń literowych z ćwiczonymi literami.
5. Czytanie przez dziecko wyrazów zawierających ćwiczone litery.
6. Czytanie przez dziecko zdań, tekstów, opowiadań i bajek.
Wskazówki do pracy:
1. Ćwiczenia zawarte w poradnikach adresowane są do dzieci od 6. roku życia. Zazwyczaj dzieci w naszych poradniach objęte są równolegle terapią logopedyczną, której program jest realizowany z zastosowaniem autorskiej Metody Ruchów Artykulacyjnych (MRA). Metoda posiada świadectwo ochronne Urzędu Patentowego RP o numerze Z.531172.
2. W poradnikach przedstawione zostały najczęściej mylone opozycje literowe, z którymi zetknęliśmy się podczas pracy terapeutycznej z dziećmi. Jeżeli u dziecka pojawia się problem mylenia innych opozycji literowych należy postępować w obrębie tych opozycji według przedstawionego przez nas wzoru.
3. Po dokonaniu dokładnej diagnozy należy ustalić wiek umysłowy (nie mylić z wiekiem kalendarzowym) dziecka i dobrać stosownie do tego wieku odpowiednie ćwiczenia z zakresu przedstawionych wyżej etapów pracy nad percepcją wzrokową. Nie każde 6.-letnie dziecko będzie gotowe do pracy nad różnicowaniem cech dystynktywnych liter i konieczne będzie cofnięcie się, np. do etapu pracy na obrazkach lub materiale literopodobnym.
4. Do pracy na materiale wyrazowym można przejść dopiero po perfekcyjnym opanowaniu przez dziecko różnicowania liter w izolacji, w sylabach i połączeniach literowych. Wtedy dziecko ma możliwość prawidłowego odczytania wyrazów.
5. Jeżeli dziecko 6 – letnie w dalszym ciągu nie wypowiada niektórych głosek (najczęściej są to trzy szeregi głosek dentalizowanych: sz, ż, cz, dż; s, z, c, dz; ś, ź, ć, dź oraz głoska r), ponieważ program terapii logopedycznej nie został jeszcze zakończony, pracując na materiale zawartym w poradniku, pomijamy wyrazy z głoskami nieopanowanymi przez dziecko. Należy do ćwiczenia tych wyrazów powrócić, kiedy problemy z artykulacją zostaną usunięte.
6. W poradniku zawarty jest dość trudny materiał wyrazowy. Dlatego należy objaśniać dziecku znaczenie wyrazów, których nie rozumie.
7. Przy każdym zaburzeniu percepcji wzrokowej przed rozpoczęciem terapii, konieczne jest badanie okulistyczno-ortoptyczne, celem wykluczenia wad i zaburzeń widzenia. Przy stwierdzeniu, np. problemów ortoptycznych należy w pierwszej kolejności przeprowadzić korektę ortoptyczną, gdyż dziecko nie będzie w stanie tylko w oparciu o zaprezentowane ćwiczenia percepcji wzrokowej, opanować techniki czytania, która jest podstawą opanowania większości materiału dydaktycznego.
